THỰC TRẠNG LIPID MÁU VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở TRẺ EM TỪ 2 - 16 TUỔI TẠI BỆNH VIỆN MẶT TRỜI
##plugins.themes.vojs.article.main##
Tóm tắt
Mục tiêu: Mô tả tỷ lệ rối loạn lipid máu (RLMM) và phân tích một số yếu tố liên quan ở trẻ em từ 2 đến 16 tuổi tại Bệnh viện Mặt Trời.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 198 trẻ em từ 2-16 tuổi đến khám và theo dõi tại Bệnh viện Mặt Trời trong giai đoạn 2024-2026. Trẻ có bệnh lý mạn tính, suy giáp, hoặc sử dụng thuốc ảnh hưởng đến lipid máu được loại trừ. Dữ liệu thu thập bao gồm đặc điểm nhân trắc (tuổi, giới, chiều cao, cân nặng), tiền sử sơ sinh (cân nặng, tuổi thai), đặc điểm sản khoa của mẹ (cân nặng khi sinh, tăng cân, đái tháo đường thai kỳ), hoạt động thể lực (thời gian vận động trung bình, vận động nhẹ, thời gian ngồi), và kết quả xét nghiệm LDL-C.
Kết quả: Tỷ lệ RLMM là 14,6% (29/198). Trẻ có RLMM có độ tuổi trung bình thấp hơn và thời gian ngồi nhiều hơn so với nhóm không RLMM. Phân tích đa biến xác định ba yếu tố liên quan độc lập: tăng cân mẹ (OR = 1,58; 95% CI: 1,22-2,12; p = 0,001) và thời gian vận động (OR = 0,75; 95% CI: 0,57-0,97; p = 0,038) lần lượt là yếu tố liên quan và bảo vệ. Thời gian ngồi (OR = 1,31; 95% CI: 1,001-,71; p = 0,047) có xu hướng làm tăng nguy cơ, mặc dù cận dưới khoảng tin cậy sát ngưỡng 1.
Kết luận: Tăng cân của mẹ trong thai kỳ và thời gian ngồi kéo dài ở trẻ có liên quan đến chỉ số RLMM, trong khi hoạt động thể lực vừa phải có tác dụng bảo vệ. Những phát hiện này gợi ý rằng các chiến lược dự phòng RLMM ở trẻ em cần ưu tiên kiểm soát cân nặng thai kỳ, thúc đẩy hoạt động thể lực và giảm thời gian tĩnh tại trong sinh hoạt hàng ngày. Cần thực hiện các nghiên cứu dọc để khẳng định mối quan hệ nhân quả và đánh giá hiệu quả của các can thiệp dự phòng.
##plugins.themes.vojs.article.details##
Từ khóa
rối loạn lipid máu, trẻ em, LDL-C, hoạt động thể lực, tăng cân thai kỳ
Tài liệu tham khảo
2. Jacobs DR, Woo JG, Sinaiko AR et al. Childhood Cardiovascular Risk Factors and Adult Cardiovascular Events. N Engl J Med 2022;386(20):1877-1888. https://doi.org/10.1056/nejmoa2109191
3. Schipper HS, de Ferranti S. Atherosclerotic Cardiovascular Risk as an Emerging Priority in Pediatrics. Pediatrics 2022;150(5). https://doi.org/10.1542/peds.2022-057956
4. Constantin AT, Delia C, Tudor LM et al. Dyslipidemia in Pediatric Patients: A Cross-Sectional Study. Medicina (Mex) 2023;59(8):1434. https://doi.org/10.3390/medicina59081434
5. Kit BK, Carroll MD, Lacher DA et al. Trends in serum lipids among US youths aged 6 to 19 years, 1988-2010. JAMA 2012;308(6):591-600. https://doi.org/10.1001/jama.2012.9136
6. Tomeleri CM, Ronque ERV, Silva DRP et al. Prevalence of dyslipidemia in adolescents: Comparison between definitions. Rev Port Cardiol Engl Ed 2015;34(2):103-109. https://doi.org/10.1016/j.repce.2014.08.019
7. Zhang H, Kwapong WR, Shao MM et al. Predictors of the Prevalence of Dyslipidemia and Influencing Factors for Young Health Examination Cohort: A Cross-Sectional Survey. Front Public Health 2020;8:400. https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.00400
8. Rauber F, Campagnolo PDB, Hoffman DJ et al. Consumption of ultra-processed food products and its effects on children’s lipid profiles: A longitudinal study. Nutr Metab Cardiovasc Dis 2015;25(1):116-122. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2014.08.001
9. Kim SE. Dyslipidemia in Children and Adolescents: Current Insights and Updated Treatment Approaches. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr 2025;28(3):148-159. https://doi.org/10.5223/pghn.2025.28.3.148
10. Peng J, Zhang L, Jin J et al. Impact of maternal lipid profiles on offspring birth size in late pregnancy among women with and without gestational diabetes. Lipids Health Dis 2025;24:43. https://doi.org/10.1186/s12944-025-02458-0
11. Gujral J, Gupta J. Pediatric Dyslipidemia. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2026. Accessed March 11, 2026. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585106/
12. Brzeziński M, Metelska P, Myśliwiec M et al. Lipid disorders in children living with overweight and obesity- large cohort study from Poland. Lipids Health Dis 2020;19(1):47. https://doi.org/10.1186/s12944-020-01218-6
13. Balder JW, Lansberg PJ, Hof MH et al. Pediatric lipid reference values in the general population: The Dutch lifelines cohort study. J Clin Lipidol 2018;12(5):1208-1216. https://doi.org/10.1016/j.jacl.2018.05.011
14. Buterbaugh JS. Pediatric Dyslipidemia and Screening Recommendations. J Nurse Pract 2021;17(10):1178-1182. https://doi.org/10.1016/j.nurpra.2021.08.009
15. Wen J, Lv A, Aihemaitijiang S et al. The association of maternal gestational weight gain with cardiometabolic risk factors in offspring: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev 2025;83(2). https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae027
16. Fraser A, Tilling K, Macdonald-Wallis C et al. Association of maternal weight gain in pregnancy with offspring obesity and metabolic and vascular traits in childhood. Circulation 2010;121(23):2557-2564. https://doi.org/10.1161/circulationaha.109.906081
17. Zhang S, Liu J, Li W et al. Late Preschool BMI Acceleration as the Strongest Predictor of Childhood Cardiometabolic Risk at School Entry: A Dual-Trajectory Cohort Study. Diabetes Metab Syndr Obes 2026;19:1-15. https://doi.org/10.2147/DMSO.S603371
18. Aris IM, Chen LW, Tint MT et al. Body mass index trajectories in the first two years and subsequent childhood cardio-metabolic outcomes: a prospective multi-ethnic Asian cohort study. Sci Rep 2017;7(1):8424. https://doi.org/10.1038/s41598-017-09046-y
19. Associations of Sedentary Time and Physical Activity From Childhood With Lipids: A 13-Year Mediation and Temporal Study | The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism | Oxford Academic. Accessed July 16, 2026. https://academic.oup.com/jcem/article/109/7/e1494/7471719
20. Zheng W, Chen Y, Zhao A et al. Associations of sedentary behavior and physical activity with physical measurements and dyslipidemia in school-age children: a cross-sectional study. BMC Public Health 2016;16:1186. https://doi.org/10.1186/s12889-016-3826-y
21. Eloranta AM, Sallinen T, Viitasalo A et al. The effects of a 2-year physical activity and dietary intervention on plasma lipid concentrations in children: the PANIC Study. Eur J Nutr 2021;60(1):425-434. https://doi.org/10.1007/s00394-020-02260-x
22. Jones PR, Rajalahti T, Resaland GK et al. Associations of lipoprotein particle profile and objectively measured physical activity and sedentary time in schoolchildren: a prospective cohort study. Int J Behav Nutr Phys Act 2022;19(1):5. https://doi.org/10.1186/s12966-022-01244-w