DỊ ỨNG THỨC ĂN KHÔNG QUA TRUNG GIAN IMMUNOGLOBULIN E (IGE) BIỂU HIỆN TIÊU HÓA Ở TRẺ EM: TỪ TỔNG QUAN TÀI LIỆU TỚI THỰC HÀNH LÂM SÀNG
##plugins.themes.vojs.article.main##
Tóm tắt
Dị ứng thức ăn không qua trung gian Immunoglobulin E (IgE) biểu hiện tiêu hóa ở trẻ em bao gồm một nhóm bệnh lý tiêu hóa có cơ chế dị ứng nhưng không có bằng chứng IgE đặc hiệu, thường gặp nhất là viêm đại tràng dị ứng do protein thức ăn (FPIAP), hội chứng viêm ruột không qua IgE do protein thức ăn (FPIES) và bệnh lý ruột do protein thức ăn (FPE); dị ứng protein sữa bò là tác nhân được ghi nhận phổ biến nhất trong cả ba thể. Tài liệu thu thập từ guideline, đồng thuận và tổng quan cập nhật của các hiệp hội chuyên ngành quốc tế, công bố chủ yếu 2020-2026. Chẩn đoán các bệnh lý này về bản chất là chẩn đoán lâm sàng, dựa trên đáp ứng triệu chứng sau loại trừ thức ăn nghi ngờ và tái phát khi tái thử thách, do hiện chưa có xét nghiệm sinh học đặc hiệu nào được xác nhận đủ tin cậy để ứng dụng thường quy. Bài tổng quan trình bày khái niệm, phân loại, cơ chế bệnh sinh, biểu hiện lâm sàng theo từng thể bệnh, nguyên tắc tiếp cận chẩn đoán, điều trị và theo dõi, đồng thời hệ thống hóa các sai lầm thường gặp trong thực hành có thể dẫn đến chẩn đoán quá mức hoặc chế độ ăn loại trừ không cần thiết. Cách tiếp cận cân bằng, không bỏ sót các thể có nguy cơ cấp cứu như FPIES, nhưng cũng không quy kết đơn thuần mọi triệu chứng tiêu hóa ở trẻ nhũ nhi cho dị ứng thức ăn là nguyên tắc điều trị cơ bản.
##plugins.themes.vojs.article.details##
Từ khóa
Dị ứng thức ăn không qua trung gian IgE biểu hiện tiêu hóa, Viêm đại tràng dị ứng do protein thức ăn, Hội chứng viêm ruột do protein thức ăn, Bệnh lý ruột do protein thức ăn, Dị ứng protein sữa bò
Tài liệu tham khảo
2. Labrosse R, Graham F, Caubet JC. Non-IgE-mediated gastrointestinal food allergies in children: an update. Nutrients 2020;12(7):2086. https://doi.org/10.3390/nu12072086
3. Vandenplas Y, Broekaert I, Domellöf M et al. An ESPGHAN position paper on the diagnosis, management, and prevention of cow’s milk allergy. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2024;78(2):386-413. https://doi.org/10.1097/mpg.0000000000003897
4. Nowak-Wegrzyn A, Sicherer SH, Akin C et al. Current status and future directions in food protein-induced enterocolitis syndrome: an NIAID workshop report of the June 22, 2022, virtual meeting. J Allergy Clin Immunol 2025;155(2):336-356. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2024.10.022
5. Mennini M, Fiocchi AG, Cafarotti A et al. Food protein-induced allergic proctocolitis in infants: literature review and proposal of a management protocol. World Allergy Organ J 2020;13:100471. https://doi.org/10.1016/j.waojou.2020.100471
6. D’Auria E, Ferrigno C, Pellicani S et al. Neonatal food protein-induced enterocolitis: current insights and knowledge gaps. J Clin Med 2025;14(7):2461. https://doi.org/10.3390/jcm14072461
7. Barni S, Mori F, Pecoraro L et al. Food protein-induced enteropathy: a revision for the clinician. Front Pediatr 2024;12:1417391. https://doi.org/10.3389/fped.2024.1417391
8. Meyer R, Venter C, Bognanni A et al. World Allergy Organization (WAO) DRACMA Guideline update - VII - Milk elimination and reintroduction in the diagnostic process of cow’s milk allergy. World Allergy Organ J 2023;16:100785. https://doi.org/10.1016/j.waojou.2023.100785
9. Cuomo B, Anania C, D’Auria E et al. The role of the atopy patch test in the diagnostic work-up of non-IgE gastrointestinal food allergy in children: a systematic review. Eur J Pediatr 2023;182(8):3419-3431. doi:10.1007/s00431-023-04994-2.
10. Ouahed J, Spencer E, Kotlarz D et al. Very early onset inflammatory bowel disease: a clinical approach with a focus on the role of genetics and underlying immune deficiencies. Inflamm Bowel Dis 2020;26(6):820-842. https://doi.org/10.1093/ibd/izz259
11. Levine A, Koletzko S, Turner D et al. ESPGHAN revised Porto criteria for the diagnosis of inflammatory bowel disease in children and adolescents. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014;58(6):795-806. https://doi.org/10.1097/mpg.0000000000000239
12. Shields TM, Lightdale JR. Vomiting in children. Pediatr Rev 2018;39(7):342-358. https://doi.org/10.1542/pir.2017-0053
13. National Institute for Health and Care Excellence. Food allergy in under 19s: assessment and diagnosis. Clinical guideline CG116. Published February 23, 2011.
14. NENC Medicines Optimisation Team. Guidelines for the recognition and management of non-IgE mediated cow’s milk allergy (CMA) in infants. Version 1.2. NENC Clinical Effectiveness and Governance Subcommittee; 2026.
15. Le Thi Bich Phuong, Nguyen Thi Kim Oanh, Nguyen Thi Ngoc, Nguyen Anh Tuan. Implementation of home-based oral food challenge in children with non-IgE-mediated cow’s milk protein allergy: safety and feasibility. Vietnam J Pediatr 2025;18(6). https://doi.org/10.52724/tcnk.v18i6.470
16. Barni S, Pessina B, Fioretti L et al. Food protein-induced allergic proctocolitis: real-world experience from an Italian cohort. Nutrients 2025;17(1):98. https://doi.org/10.3390/nu17010098
17. Ullberg J, Ullberg D, Fech-Bormann M, Fagerberg UL. Resolution of food protein-induced enterocolitis syndrome-a long-term follow-up study of 113 Swedish children. J Allergy Clin Immunol Pract 2024;12(8):2127-2134.e1. https://doi.org/10.1016/j.jaip.2024.04.039.